Kazı Öncesi Hat Tespiti ve Kazı Güvenliği: Yolun Altında Neler Var?

Bilgiyi kurumlardan almak

Her altyapı kurumunun kendi hatlarına ait kayıtları vardır. Malatya’da su ve kanalizasyon hatları MASKİ’nin, elektrik dağıtım hatları elektrik dağıtım şirketinin, doğalgaz hatları doğalgaz dağıtım şirketinin, telekom hatları ise ilgili operatörlerin sorumluluğundadır. Kamuya ait alanlarda kazı izni sürecinde bu kurumların görüşü alınır; özel parsellerde ise mülk sahibinin elindeki tesisat projeleri ve kurumlardan istenen bilgiler kullanılır.

Kayıtlar her zaman santimi santimine doğru değildir. Eski hatlar, sonradan yapılan bağlantılar ve kayda geçmemiş kısa geçişler olabilir. Bu yüzden kayıt bilgisi sahada mutlaka yüzey işaretleriyle karşılaştırılır.

Yüzeydeki ipuçları

• Vana ve rögar kapakları: Su vanası, doğalgaz vanası, elektrik ve telekom ek odası kapakları hattın güzergâhını ele verir.
• Eski kesim ve yama izleri: Asfaltta düz hatlar hâlinde uzanan eski yamalar, daha önce açılmış bir kanalı gösterir.
• Binaya giriş noktaları: Sayaçlar, doğalgaz kutuları ve elektrik panoları servis hattının binaya hangi noktadan girdiğini gösterir.
• Direkler ve kabinler: Aydınlatma direkleri ve telekom kabinleri arasında çoğu zaman yer altı kablosu vardır.

İkaz bantlarının renkleri

Yer altı hatlarının üstüne, kazı yapan kişiyi uyarmak için renkli ikaz bantları serilir. Bandın görülmesi, hattın birkaç on santim aşağıda olduğu anlamına gelir. Kazı bu noktada derhâl yavaşlatılır ve elle devam edilir. Renkler kurumdan kuruma ve döneme göre değişebilse de yaygın kullanım şöyledir:

Elle kazı kuralı

Hat güzergâhına yaklaşıldığında, ikaz bandı göründüğünde ya da kazı malzemesinde kum yatak belirdiğinde iş makinesi durdurulur. Hattın çevresi kürek ve el aletleriyle açılır. Kırıcı ve kesme makinesi hattın bulunduğu bilinen noktanın hemen üstünde çalıştırılmaz. Bu kural yavaş görünebilir; ancak delinen bir su borusu saatlerce, hasar gören bir doğalgaz hattı ise bütün sokağın tahliyesine kadar uzanan bir iş demektir.

Kanal güvenliği

• Kenar göçmesi: Kanal derinleştikçe kenarlar göçebilir. Derin kanallarda şev verilir ya da iksa kurulur.
• Kazı malzemesi: Kanal kenarına yığılan toprak hem kenara yük bindirir hem içeri kayabilir; kenardan uzağa yığılır.
• Açık kanal: Bariyer, ikaz bandı ve gece ışıklı uyarıcılarla çevrilir; yaya geçişleri için geçiş köprüsü konur.
• Kişisel koruyucu donanım: Kask, reflektörlü yelek, iş ayakkabısı ve eldiven kazı ekibinin standart donanımıdır.

Acil durumda ne yapılır?

Doğalgaz kokusu alınırsa çalışma derhâl durdurulur, kıvılcım çıkarabilecek her ekipman kapatılır, alan boşaltılır ve 187 Doğalgaz Acil aranır. Elektrik kablosuna zarar verildiğinde kabloya ve çevresindeki ıslak zemine dokunulmaz, alan kapatılır ve elektrik dağıtım şirketinin arıza hattına haber verilir. Su borusu delindiğinde ilgili su idaresine haber verilir; vana kapatılmadan onarım denenmez.

Kanal açma işimizde bu adımları nasıl uyguladığımızı Malatya kanal açma sayfamızda anlattık.

Sık sorulanlar